Tôi đã chứng kiến hàng trăm vụ tấn công phishing trong suốt 18 năm làm việc trong ngành tài sản số. Nhưng câu chuyện về một con cá voi bị câu hai lần, với cùng một phương thức, cách nhau ba năm, và tổng thiệt hại lên tới gần 50 triệu USD – đó là thứ khiến tôi phải dừng lại và suy nghĩ.
Đầu tháng 8 năm 2026, một địa chỉ ví đã bị rút sạch 25,6 triệu USD chỉ trong vài giờ. Điều đáng nói: chính địa chỉ này đã mất 24,2 triệu USD vào tháng 9 năm 2023, cũng vì một cuộc tấn công phishing tương tự. Hai lần, cùng một nạn nhân, cùng một lỗ hổng. Không phải lỗi của giao thức, không phải lỗi của smart contract – đó là sự thất bại của lớp bảo mật cơ bản nhất: khả năng quản lý ủy quyền token của người dùng.
Hãy cùng tôi nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Năm 2023, nạn nhân – một tổ chức hoặc cá nhân sở hữu khối tài sản DeFi khổng lồ – đã ký một giao dịch approve độc hại. Kẻ tấn công rút đi 4.851 rETH và 9.579,2 stETH, trị giá 24,2 triệu USD. Điều kỳ lạ là sau đó, kẻ tấn công đã trả lại khoảng 90% số tài sản. Điều này có thể tạo ra một cảm giác an toàn giả tạo: “Ồ, mình sẽ lấy lại được tiền.” Nhưng ba năm sau, lịch sử lặp lại. Lần này, tài sản bị đánh cắp bao gồm aWBTC (6,3 triệu USD), DAI (5,1 triệu USD), WBTC (4,7 triệu USD), ETH (khoảng 2,6 triệu USD), cùng với cbBTC, USDS, LDO, CRV và các token khác. Tổng cộng 25,6 triệu USD. Kẻ tấn công nhanh chóng swap toàn bộ thành 20 triệu DAI và 3.000 ETH, phân tán qua bốn địa chỉ.
Tại sao cùng một con cá voi lại mắc bẫy hai lần?
Đây là câu hỏi mà tôi đã đặt ra khi phân tích dữ liệu on-chain. Trong báo cáo gốc, BeInCrypto dẫn nguồn từ PeckShield, DefiLlama và nhà phân tích Specter. Nhưng tôi muốn đi sâu hơn vào cơ chế kỹ thuật. Vụ tấn công năm 2023 được mô tả là “ủy quyền token độc hại” – tức là nạn nhân đã ký một giao dịch approve cho một địa chỉ lừa đảo, cho phép nó rút token. Năm 2026, tôi nghi ngờ cơ chế tương tự đã được sử dụng. Bằng chứng: kẻ tấn công không thể rút toàn bộ ETH trong ví – chỉ có khoảng 2,6 triệu USD ETH bị lấy đi, trong khi tổng tài sản lớn hơn nhiều. Điều này cho thấy kẻ tấn công chỉ có quyền truy cập vào các token đã được approve, không phải toàn bộ ví. Nếu private key bị lộ, chúng đã lấy sạch mọi thứ.
Điều này tiết lộ một điểm mù nghiêm trọng: nạn nhân vẫn tiếp tục sử dụng cùng một ví nóng để tương tác với DeFi sau khi bị tấn công lần đầu. Họ có thể đã thu hồi một số approve, nhưng không đủ. Hoặc họ đã ký một approve mới cho một dApp giả mạo khác. Trong mọi trường hợp, sự kiện này cho thấy rằng vũ khí hóa của cơ chế ủy quyền token vẫn là điểm yếu hệ thống của toàn bộ hệ sinh thái DeFi.
Hãy nhìn vào cấu trúc tài sản bị đánh cắp.
aWBTC – token sinh lãi từ Aave – là khoản mất lớn nhất với 6,3 triệu USD. Điều này cho thấy nạn nhân đang tích cực tham gia vào các giao thức lending. Họ không chỉ là một “cá voi hodl” đơn thuần, mà là một người dùng DeFi chuyên nghiệp. Họ nắm giữ stETH và rETH (từ lần đầu), CRV và LDO (token quản trị), và cả cbBTC – wrapped Bitcoin do Coinbase quản lý tập trung. Sự đa dạng này phản ánh một chiến lược đầu tư tinh vi: kết hợp yield farming, thanh khoản tập trung và phi tập trung. Nhưng chính sự tinh vi này lại tạo ra bề mặt tấn công rộng hơn: mỗi token yêu cầu một approve riêng, và mỗi lần tương tác với một giao thức mới đều là cơ hội để kẻ tấn công chèn một approve độc hại.
Tại sao kẻ tấn công swap tất cả thành DAI và ETH?
Đây là một hành vi có chủ đích. Bằng cách chọn DAI (stablecoin phi tập trung) và ETH (tài sản gốc), kẻ tấn công tránh được nguy cơ bị đóng băng bởi các tổ chức phát hành stablecoin tập trung như Circle (USDC) hay Tether (USDT). DAI được quản lý bởi MakerDAO, một DAO, và việc đóng băng DAI gần như bất khả thi. ETH là tài sản thanh khoản nhất, dễ dàng chuyển qua các cầu nối hoặc trộn lẫn qua Tornado Cash. Việc phân tán qua bốn địa chỉ là bước chuẩn bị cho việc rửa tiền. Điều này cho thấy kẻ tấn công không phải là tay mơ – chúng hiểu rõ cấu trúc thị trường và các biện pháp chống truy vết.
Góc nhìn phản trực giác: Ai thực sự chịu trách nhiệm?
Bạn có thể nghĩ: “Con cá voi này thật ngu ngốc, bị lừa hai lần.” Nhưng tôi cho rằng đây không phải là vấn đề của cá nhân, mà là vấn đề của toàn bộ ngành. Trong ba năm qua, các giải pháp bảo mật như Revoke.cash, Rabby Wallet, Fire Extension đã phát triển mạnh. Chúng giúp người dùng kiểm tra và thu hồi các approve không mong muốn. Vậy tại sao một người dùng với 50 triệu USD vẫn không sử dụng chúng? Câu trả lời có thể nằm ở sự phức tạp của UX trong DeFi. Mỗi lần tương tác với một giao thức mới, người dùng phải đối mặt với một loạt approve, permit, và các giao dịch phức tạp. Các giao diện thường không hiển thị rõ ràng những gì đang được approve. Nạn nhân có thể đã vô tình approve một địa chỉ giả mạo khi đang sử dụng một dApp quen thuộc bị tấn công DNS hoặc thông qua một quảng cáo độc hại.
Hơn nữa, sự kiện năm 2023 với việc trả lại 90% tài sản có thể đã tạo ra một “hiệu ứng lợi nhuận kỳ vọng” sai lầm. Nạn nhân có thể nghĩ: “Nếu bị hack, mình sẽ lấy lại được tiền.” Nhưng lần này, không có dấu hiệu nào cho thấy kẻ tấn công sẽ trả lại. Báo cáo của DefiLlama cho thấy tháng 8 năm 2026 đã có 13 vụ tấn công khác với tổng thiệt hại trên 12 triệu USD, chưa kể vụ này. Môi trường tội phạm mạng đang trở nên khắc nghiệt hơn.
Bài học cho nhà đầu tư và giao thức
Từ góc nhìn vĩ mô, tôi thấy một nghịch lý: thị trường crypto đang trưởng thành về mặt thể chế (ETF, quy định), nhưng bảo mật cấp độ người dùng hầu như không tiến bộ. Các giao thức DeFi như Aave, Lido, Curve hưởng lợi từ dòng tiền của những con cá voi này, nhưng họ không chịu trách nhiệm về việc approve của người dùng. Họ có thể triển khai các cơ chế như “approve mặc định theo session” (EIP-2612 permit) nhưng điều đó cũng tạo ra rủi ro mới. Giải pháp thực sự nằm ở việc thay đổi cách chúng ta thiết kế tương tác người dùng: cần có các tiêu chuẩn trình bày approve rõ ràng, buộc người dùng phải xác nhận từng token một, hoặc sử dụng ví thông minh với khả năng kiểm soát truy cập chi tiết.
Kết luận: Liệu con cá voi này có bị câu lần thứ ba?
Câu hỏi đó không chỉ dành cho nạn nhân, mà cho tất cả chúng ta. Nếu không có thay đổi căn bản trong cách quản lý ủy quyền token, những vụ tấn công kiểu này sẽ tiếp tục xảy ra. Và lần tới, có thể không có ai trả lại tiền. Hãy nhìn vào dữ liệu: 50 triệu USD đã bốc hơi chỉ vì một vài cú click chuột. Đã đến lúc ngành công nghiệp này phải coi bảo mật approve là một phần của thiết kế cốt lõi, không phải là một tính năng phụ trợ.
