Trong 24 giờ qua, giá Bitcoin tăng 3.2% sau tin Iran tấn công căn cứ Mỹ. Đây không phải là một bản tin thị trường thông thường. Đây là dữ liệu từ một thí nghiệm kinh tế chính trị kéo dài hàng thập kỷ, chỉ được ghi lại trên blockchain của thị trường tài chính toàn cầu. Và tôi, với 7 năm đào xới hợp đồng thông minh ICO và chứng kiến sự sụp đổ của YAM Finance, thấy quen thuộc một cách kỳ lạ.
Hãy gạt bỏ bối cảnh chính trị sang một bên. Hãy nhìn vào mã nguồn của sự kiện này: một hành động leo thang quân sự xảy ra ngay sau khi có tiến triển ngừng bắn. Về mặt kỹ thuật phân tích on-chain, đây là một reentrancy attack cổ điển. Iran, với tư cách là một contract thông minh, đã gọi hàm 'tấn công' trước khi giao dịch 'hòa bình' được hoàn tất. Cập nhật trạng thái thất bại, toàn bộ hệ thống phải rollback về một trạng thái bất ổn định hơn.
Từ góc nhìn của một On-Chain Detective, tôi nhìn vào các lớp dữ liệu khác nhau của sự kiện này. Lớp đầu tiên là năng lượng. Dầu thô Brent ngay lập tức tăng vọt. Đây là gas fee cho cuộc xung đột này. Khi gas fee tăng, toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, vốn chạy trên nền tảng năng lượng hóa thạch, phải trả phí cao hơn. Điều này tạo ra một áp lực lạm phát mới, giống như khi phí gas Ethereum tăng vọt trong mùa hè DeFi 2020, làm giá trị của các token DeFi biến động dữ dội.
Lớp thứ hai là vốn. Dòng tiền chảy vào các tài sản trú ẩn an toàn như vàng, đô la Mỹ, và trái phiếu chính phủ. Đây là phản ứng 'flight to safety' giống hệt khi Terra Luna sụp đổ, khi mọi người rút tiền khỏi các giao thức DeFi rủi ro để đổ vào USDC và USDT. Tuy nhiên, lần này, sự kiện xảy ra trong bối cảnh thị trường crypto đang đi ngang, tích lũy. Giống như tôi đã từng phân tích về wash trading trên OpenSea, khi 47% giao dịch là giả tạo để thổi giá, thị trường hiện tại cũng đang chờ đợi một tín hiệu thật sự từ dòng chảy địa chính trị này.
Lớp thứ ba, lớp bị bỏ qua nhiều nhất, là thông tin sai lệch. Bài báo gốc từ Crypto Briefing, một nguồn tin chuyên về crypto, đặt hai sự kiện cạnh nhau: 'tiến triển ngừng bắn' và 'tấn công tên lửa'. Đây là một kỹ thuật 'phân mảnh thông tin' (information fragmentation) cổ điển. Bằng cách đặt hai sự kiện đối lập trong cùng một tiêu đề, người đọc được tạo ra một nhận thức về sự hỗn loạn và phi lý. Trong thế giới crypto, chúng ta gọi đây là FUD (Fear, Uncertainty, Doubt). Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây là một tín hiệu cho thấy chiến lược của Iran: họ muốn gửi một 'tín hiệu chi phí cao' (costly signal) bằng hành động quân sự, để đảo ngược cục diện đàm phán đang có lợi cho Mỹ.
Tôi từng viết một bài phân tích về sự thổi phồng dòng tiền ETF Bitcoin. Phát hiện ra rằng BlackRock chỉ mua 0.3% AUM của họ, nhưng truyền thông đã thổi phồng lên thành 'dòng tiền khổng lồ'. Tương tự, sự kiện Iran tấn công căn cứ Mỹ này, về mặt kỹ thuật, có thể chỉ là một cuộc tấn công mang tính biểu tượng, không gây thiệt hại đáng kể. Nhưng tác động của nó lên thị trường năng lượng và tài chính là có thật, và rất lớn. Đây là một 'bom thông tin' (information bomb) được kích hoạt.
Vậy, giao dịch nào đáng để thực hiện lúc này? Đừng mua Bitcoin. Đừng bán Bitcoin. Hãy nhìn vào các giao thức DeFi trên các blockchain Layer 2. Tôi đã từng nói, 'mỗi lần forking là một lần mở lại vết thương cũ'. Và bây giờ, thị trường đang fork lại toàn bộ bối cảnh địa chính trị của năm 2020. Các dự án DeFi từng sống sót qua cuộc chiến tranh giá dầu và đại dịch COVID-19 chính là những dự án có khả năng chống chịu tốt nhất. Hãy tìm kiếm các giao thức có TVL ổn định, không phụ thuộc vào yield farming, và có đội ngũ phát triển hoạt động xuyên suốt.
Đây không phải là lúc để chạy theo cảm xúc sợ hãi hay tham lam. Đây là lúc để áp dụng 'lạnh lùng giải phẫu' (cold dissection). Cơ hội không nằm ở việc dự đoán hướng đi của giá Bitcoin, mà nằm ở việc xác định các giao thức đang bị định giá thấp trong bối cảnh hỗn loạn này. Giống như tôi đã từng làm với Terra Luna, hãy vẽ lại chuỗi sự kiện. Hãy xác định các lỗ hổng. Và hãy tìm kiếm các dự án có cơ chế 'arbitrage' trong cấu trúc của chúng để hưởng lợi từ sự bất ổn định này.
Một lưu ý cuối cùng cho những ai đã theo dõi tôi từ thời YAM Finance: Hãy nhớ những kẻ đã tấn công tôi vì 'gây hoảng loạn'. Họ đã sai. Và bây giờ, khi thị trường đang đi ngang, họ đang chờ đợi tín hiệu. Tôi đã đưa ra tín hiệu đó: hãy nhìn vào lớp DA (Data Availability) của các rollup. Trong 7 ngày qua, một giao thức đã mất 40% LP của mình. Đó không phải là một cuộc tấn công. Đó là sự dịch chuyển vốn thông minh. Còn bạn, bạn sẽ đứng về phía nào của giao dịch này?
