"Họ đang xây dựng một bức tường."
Đó là suy nghĩ đầu tiên của tôi khi đọc bản phân tích của một nhà phân tích chiến lược ngành AI về kế hoạch của Lầu Năm Góc. Một bức tường khổng lồ, được xây bằng silicon và điện, để bảo vệ thứ quý giá nhất: sức mạnh tính toán.
Nhưng tôi đã dừng lại. Tôi nhìn lại những trải nghiệm của chính mình. Năm 2017, tôi đọc whitepaper Ethereum và cảm thấy như mình vừa nhìn thấy một cánh cửa sổ, không phải một bức tường. Một ô cửa sổ mở ra thế giới của "world computer", nơi sức mạnh không thuộc về một ai, mà thuộc về tất cả mọi người.
Bây giờ, Lầu Năm Góc muốn xây dựng "world computer" của riêng họ. Liệu đó có phải là một bức tường ngăn cách chúng ta với tương lai, hay nó chỉ đơn giản là một phần của cùng một tòa nhà mà chúng ta đang cùng xây?
Khi một thực thể quyền lực nhất thế giới quyết định đầu tư vào thứ mà chúng ta đã tin tưởng từ lâu, điều đó không phải là một lời nguyền, mà là một sự xác nhận. Nó xác nhận rằng sức mạnh tính toán là vũ khí tối thượng của thế kỷ 21. Và nó cũng đặt ra một câu hỏi: Liệu sức mạnh đó nên tập trung trong tay một số ít, hay phân tán trong tay của số đông?
Phân tích kỹ thuật: Không chỉ là GPU, mà là niềm tin
Trong thế giới Web3, chúng ta nói về "triết lý phi tập trung" như một chân lý. Nhưng hãy nhìn vào kế hoạch của Lầu Năm Góc. Họ không xây dựng một mạng lưới ngang hàng. Họ xây dựng một pháo đài.
Sự khác biệt thực sự không nằm ở công nghệ, mà là ai thuyết phục được nhiều dự án deploy chain trước.
Lầu Năm Góc đang thuyết phục các nhà thầu quốc phòng và các tập đoàn công nghệ lớn. Họ đang tạo ra một "hệ sinh thái" tập trung, nơi dữ liệu nhạy cảm nhất được xử lý trong một môi trường được kiểm soát chặt chẽ. Điều này trái ngược hoàn toàn với tầm nhìn của chúng ta về một thế giới mở, không cần tin tưởng.
Nhưng hãy nhìn kỹ hơn. Họ đang làm điều đó vì họ không tin tưởng ai cả. Họ không tin tưởng các đối thủ, họ không tin tưởng các đồng minh, và thậm chí họ không tin tưởng chính các tập đoàn công nghệ Mỹ. Sự thiếu tin tưởng đó là động lực thúc đẩy họ xây dựng một hệ thống khép kín.
Chúng ta, những người xây dựng Web3, cũng xuất phát từ sự thiếu tin tưởng đó. Nhưng chúng ta chọn một con đường khác. Thay vì xây tường, chúng ta xây cầu. Thay vì kiểm soát, chúng ta minh bạch. Thay vì tập trung, chúng ta phân tán.
Kế hoạch của Lầu Năm Góc là một lời nhắc nhở rằng cuộc chiến giành quyền kiểm soát dữ liệu và sức mạnh tính toán đã bắt đầu. Và nó sẽ không chỉ diễn ra trong các văn phòng luật sư hay các cuộc họp báo, mà ngay trong lòng các căn cứ quân sự.
Contrarian Angle: Khi "kẻ thù" xác nhận tầm nhìn của bạn
Có một góc nhìn mà tôi thấy thú vị. Nếu Lầu Năm Góc, một biểu tượng của sự tập trung quyền lực, đang đầu tư hàng tỷ đô la vào AI, điều đó có nghĩa là họ tin vào sức mạnh của nó. Họ tin rằng AI sẽ định hình lại chiến trường, nền kinh tế và xã hội.
Nhưng họ tin vào một phiên bản AI tập trung, khép kín. Điều này vô tình tạo ra một cơ hội lớn cho Web3. Khi chính phủ các nước bắt đầu chạy đua xây dựng "chủ quyền AI" của riêng mình, họ sẽ phải đối mặt với một vấn đề: sự cô lập. Mỗi pháo đài AI sẽ không thể giao tiếp với nhau một cách hiệu quả. Dữ liệu sẽ bị mắc kẹt.
Đây chính là lúc các giao thức phi tập trung phát huy tác dụng. Hãy tưởng tượng một thế giới nơi các mô hình AI quân sự của Mỹ, Anh, và Nhật Bản có thể học hỏi lẫn nhau mà không cần chia sẻ dữ liệu nhạy cảm. Đó chính là vấn đề mà công nghệ zero-knowledge và federated learning trên blockchain có thể giải quyết.
Lầu Năm Góc đang xây tường. Nhưng bức tường đó càng cao, nhu cầu về những cánh cửa để kết nối chúng lại càng lớn. Và Web3 có thể chính là người nắm giữ chìa khóa.
Takeaway: Cánh cửa hay bức tường?
Tôi nhìn lại câu chuyện của mình. Năm 2021, tôi mua 3 NFT từ Klima DAO với 0.2 ETH. Tôi không mua chúng để đầu cơ, tôi mua để ủng hộ một cộng đồng. Khi bán một trong số chúng với giá 1.5 ETH, tôi đã dùng lợi nhuận để tổ chức một workshop về blockchain cho 20 sinh viên UCLA.
Tôi đã dùng một công cụ tập trung (lợi nhuận từ thị trường NFT) để xây dựng một cộng đồng phi tập trung. Đó là sự dung hòa.
Tương tự, kế hoạch của Lầu Năm Góc không phải là sự kết thúc của Web3. Nó là một tín hiệu cho thấy cuộc chơi đã bắt đầu. Thay vì sợ hãi, chúng ta nên coi đó là một cơ hội để chứng minh rằng mô hình phân tán, minh bạch và không cần tin tưởng có thể tồn tại và phát triển song song, thậm chí vượt trội so với các pháo đài tập trung.
NFT: Cửa sổ không phải bức tường. Và Web3 là cánh cửa sổ đó. Nó không ngăn cách chúng ta với thế giới thực, mà cho chúng ta nhìn thấy một thế giới khác, nơi quyền lực không nằm trong tay những người có nhiều GPU nhất, mà nằm trong tay những người có khả năng kết nối nhiều người nhất.
Lầu Năm Góc đang xây dựng một bức tường. Nhưng với Web3, chúng ta có thể xây dựng những cánh cửa xuyên qua bức tường đó. Và biến thế giới thành một ngôi nhà chung.
